Voorbeeld

Aan de hand van de tekening beschreef Steven zichzelf: “Aan de vorm van mijn gezicht en hoe smal mijn ogen zijn, kan je zien dat ik een mongool ben.” Ook zijn zus benoemde hij zo, ook al heeft zij niet de typische kenmerken van een mongool.

Toelichting

In het voorbeeld beschrijft Steven zichzelf en gebruikt daarvoor de term 'mongool'. Hoewel de gesprekspartner geen probleem heeft me deze term wanneer hij die zelf gebruikt, mag er hier niet vanuit gegaan worden dat die term ook uit jouw mond dezelfde waarde/betekenis krijgt. Het is in deze context dus wel toegestaan om de term op te nemen in de transcriptie en naar de term zelf te verwijzen op relevante plaatsen in je paper. Het is echter geen goed idee om de term als neutrale vorm te aanvaarden omdat die ene gesprekspartner dat wel doet. Probeer rekening te houden met de mogelijke lezers van je tekst bij het bepalen van die keuze:

Neem gehanteerde termen uit bronnen niet zomaar letterlijk overnemen, zeker wanneer die gedateerd zijn.
Bedenk dat termen die vroeger gangbaarwaren, (vb. ‘gehandicapte’) tegenwoordig als kwetsend ervaren.
Je kan uiteraard de verdere evolutie niet voorzien. Het is dan ook onvermijdelijk, en dus geen probleem, als jouw gekozen term binnenkort veroudert.
vb. *Homofiel > LGBTQIA2S+

Hoe pak je het beter aan?

Ga regelmatig na welke adviezen recent uitgeschreven werden wanneer je aanvoelt dat een bepaald woord of een specifieke formulering een probleem kan vormen. Ook de vaakst gehanteerde woordenlijsten krijgen regelmatig een update. Die evolutie kan je gedeeltelijk terugvinden op: https://diversewoordenlijstvrt.wordpress.com/ of op officiële websites die 'specialiseren' in een bepaalde doelgroep.
Gebruik, indien relevant, een disclaimer
- Geef daarin aan welke termen je zal hanteren in je eigen wetenschappelijke tekst of presentatie.
- Benoem de (verouderde) termen die gangbaar zijn in de literatuur en welke alternatieven jij hanteert.
Voorbeeld disclaimer:

Deze masterproef handelt over het gevoelige onderwerp van rassendiscriminatie. Hoewel de term ‘ras’ historisch gezien veelvuldig is gebruikt in academische literatuur, erkennen wij de problematische aard en de wetenschappelijke onjuistheid van deze term. Ras is een sociale constructie zonder biologische grondslag, die is ingezet om ongelijkheid en verdeeldheid te creëren en in stand te houden. Daarom gebruiken we in deze masterproef bij voorkeur de term ‘etniciteit’, die een meer accurate en respectvolle weergave is van menselijke diversiteit. Etniciteit verwijst naar gemeenschappelijke culturele, taalkundige, religieuze en historische kenmerken die groepen mensen onderscheiden. Het is belangrijk om op te merken dat waar het woord ‘ras’ nog voorkomt. Dit een reflectie is van de terminologie die in de bestudeerde literatuur wordt gebruikt, en niet een goedkeuring van het concept.

Extra tip

💡 LET OP: Bepaalde termen lijken neutraal maar versterken het wij-zij-denken doordat het antoniem (tegengestelde woord) frequent gebruikt wordt.

Denk maar aan:
‘allochtoon’ (naast ‘autochtoon’)
‘nieuwe Belg’ (wat is een ‘oude Belg’ dan?)
‘inheemse bewoner’ (wie is uitheems?)

Veiligere optie:
‘persoon met migratieachtergrond/migratiegeschiedenis’
‘persoon die de Belgische nationaliteit verkreeg’
‘oorspronkelijke bewoners’